ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Δεν είναι πάντα εύκολο να επιλέξουμε ψαρικά υπεύθυνα, όμως οι παρακάτω συμβουλές θα μας βοηθήσουν να πάρουμε τη σωστή απόφαση στο ιχθυοπωλείο, το εστιατόριο ή το σούπερ μάρκετ.

1. Για τα εγχώρια ψαρικά προσέχουμε πάντα το μέγεθος και την εποχικότητα.
2. Επιλέγουμε ψαρικά με σύνεση.
3. Για τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας αναζητάμε αξιόπιστα οικολογικά σήματα, όπως του ASC (Aquaculture Stewardship Council) καθώς και προϊόντα βιολογικής παραγωγής. Για τα ψάρια ελεύθερης αλιείας το MSC εξακολουθεί να είναι το πιο ολοκληρωμένο οικολογικό πρότυπο. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα πιστοποιημένα προϊόντα είναι ιχνηλατήσιμα, κάτι που σημαίνει ότι γνωρίζουμε ολόκληρη τη διαδρομή του ψαριού από την ώρα που θα ανέβει στο καΐκι μέχρι το πιάτο μας.
4. Όταν αγοράζουμε τροπικές γαρίδες και παγκάσιους προσέχουμε να επιλέγουμε μόνο τα πιστοποιημένα προϊόντα.
5. Επιλέγουμε ψαρικά που έχουν αλιευθεί με περιβαλλοντικά φιλικές αλιευτικές μεθόδους. Δηλαδή επιλεκτικές αλιευτικές τεχνικές όπως η πετονιά, το παραγάδι, το δίχτυ και λιγότερο τα συρόμενα εργαλεία όπως η τράτα.
6. Επιλέγουμε μικρότερα είδη ψαριών όπως ο γαύρος ή η σαρδέλα συγκριτικά με μεγάλα ψάρια-θηρευτές, όπως ο ξιφίας ή τα καρχαριοειδή, ειδικά εφόσον πολλά από αυτά είναι απειλούμενα και απαγορεύεται η αλιεία τους. Ψάρια όπως ο τόνος, ο μπακαλιάρος, ο σολομός και ο ξιφίας έχουν μεγάλη ζήτηση γι’ αυτό και συνήθως υπεραλιεύονται. Τα μεγαλύτερα σε μέγεθος και ηλικία («μάνες» στη γλώσσα των ψαράδων) είναι τα πλέον παραγωγικά, οπότε η επιβίωσή τους είναι κρίσιμη για τη διατήρηση του είδους. Επιπλέον, τα μεγαλύτερα και ηλικιωμένα ψάρια-θηρευτές συχνά είναι μολυσμένα με βαρέα μέταλλα και συνεπώς δεν συστήνεται η κατανάλωσή τους.

Εγχώρια ψαρικά ελεύθερης αλιείας:
Λόγω της έλλειψης επαρκών επιστημονικών δεδομένων για αρκετά είδη, δεν είναι δυνατή η αξιολόγησή τους. Για τον λόγο αυτό, οι συστάσεις μας βασίζονται στο μέγεθος και την εποχικότητα, δηλαδή ποιο είναι το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος που πρέπει να έχει ένα ψάρι σύμφωνα με την ελληνική και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς και σε ποια εποχή μπορεί να καταναλωθεί ώστε να μην συμπίπτει με την αναπαραγωγική του φάση. Στις περιπτώσεις όπου κάποια είδη δεν αναφέρονται στη νομοθεσία ή όπου τα προβλεπόμενα μεγέθη δεν θεωρούνται επιστημονικά επαρκή, σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών προτείνουμε ελάχιστο μέγεθος κατανάλωσης που βασίζεται στο μέγεθος ωρίμανσης του είδους (δηλαδή το μέγεθος στο οποίο μπορεί να αναπαραχθεί τουλάχιστον μία φορά). Για τα είδη που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία οι πληθυσμοί τους κινδυνεύουν, προτείνουμε τη μείωση της κατανάλωσης ή την καθολική αποφυγή τους.

Σε ό,τι αφορά τα ψαρικά, οι επιχειρήσεις εμπορίας προϊόντων αλιείας υποχρεούνται να τηρούν το νομικό πλαίσιο σχετικά με το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος ή βάρος των ψαριών. Αυτό σημαίνει ότι αν ένα εστιατόριο σερβίρει γόνο (νεαρό ψάρι που δεν έχει προλάβει να αναπαραχθεί και δεν έχει το προβλεπόμενο ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος), αυτό έχει καταλήξει στο πιάτο του καταναλωτή παράνομα.

Στην περίπτωση που εντοπίσετε τέτοιου είδους παράβαση, μπορείτε να απευθυνθείτε στις αρμόδιες αρχές επιθεώρησης και ελέγχου οι οποίες είναι:

Για τις επιχειρήσεις λιανικής:

Η Διεύθυνση Ελέγχου Αλιευτικών Δραστηριοτήτων και Προϊόντων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Οι Υπηρεσίες Αλιείας των εκάστοτε Περιφερειών.

Για τα λιμάνια και τις ιχθυόσκαλες:

Οι κατά τόπους Λιμενικές Αρχές στους χώρους αρμοδιότητάς τους (ζώνη λιμένα).

Ενημέρωση των αρμόδιων αρχών:
Σε περίπτωση που εντοπίσετε κάποια παράβαση, θα πρέπει να ενημερώσετε τις αρχές ελέγχου του τομέα αλιείας, οι οποίες είναι αρμόδιες για τον έλεγχο των παραβάσεων, αναφέροντας ότι η συγκεκριμένη επιχείρηση προσέφερε προς πώληση το συγκεκριμένο είδος ψαριού με μέγεθος μικρότερο από το συνιστώμενο.
Επισημαίνεται πως η καταγγελία θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη, δηλαδή να περιλαμβάνει τη φωτογραφία, την ημερομηνία λήψης και τις μετρήσεις του αλιεύματος.

Επισημαίνεται ότι οι υπηρεσίες επεξεργάζονται μόνο επώνυμες αναφορές/καταγγελίες.

Το WWF, επί της αρχής, υποστηρίζει ισχυρά, ανεξάρτητα συστήματα πιστοποίησης, τα οποία αναγνωρίζουν και υποστηρίζουν υπεύθυνες πρακτικές παραγωγής και αλίευσης θαλασσινών. Η πιστοποίηση είναι ένα σημαντικό κίνητρο ώστε οι αλιείς και οι επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας να εργαστούν για τη βιωσιμότητα με ένα από τα πιο δυνατά σημεία τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα, στοιχεία που έχουν αποδειχθεί σημαντικά για την αποτροπή της παράνομης αλιείας και της υπεύθυνης παραγωγής με βιώσιμο τρόπο.

Σήμερα είναι διαθέσιμα πολλά οικολογικά σήματα, όμως δεν είναι όλα αξιόπιστα ή αποτελεσματικά ώστε να οδηγήσουν στις απαραίτητες αλλαγές.

Σε γενικές γραμμές το WWF εκτιμά πως αρκετά σήματα πιστοποίησης εγγυώνται νόμιμα, ιχνηλατήσιμα και υπεύθυνα προϊόντα ψαρικών, ωστόσο τα περισσότερα βρίσκονται στο βασικό επίπεδο. Από τα πιο γνωστά πρότυπα πιστοποίησης είναι τα ακόλουθα:

• Bio/Organic
• ASC
• MSC

Ωστόσο, υπάρχουν πιστοποιημένοι αλιευτικοί στόλοι και μονάδες υδατοκαλλιέργειας που δεν ανταποκρίνονται στο σύστημα κριτηρίων του WWF σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα. Για παράδειγμα βλέπουμε ξεκάθαρες αδυναμίες σε ό,τι αφορά το MSC, ενώ υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός καταγγελιών που υποβάλλονται από το WWF σχετικά με συγκεκριμένες/μεμονωμένες πιστοποιήσεις MSC. Παλεύουμε αδιάκοπα για τη βελτίωση της ποιότητας των συστημάτων πιστοποίησης των ψαρικών, έτσι ώστε τα συστήματα αυτά να διατηρήσουν την αξιοπιστία τους.

Καθώς οι παραπάνω πιστοποιήσεις διασφαλίζουν μια νόμιμη και ιχνηλατήσιμη αλυσίδα προμηθειών, παρά τις όποιες αδυναμίες, τα εισαγόμενα πιστοποιημένα προϊόντα είναι προτιμότερα συγκριτικά με τα εισαγόμενα μη πιστοποιημένα.

Το μήκος της πρώτης γεννητικής ωρίμασης (length at maturity, Lm) ορίζεται ως το μέσο μήκος, στο οποίο τα άτομα ενός πληθυσμού ωριμάζουν γεννητικά (δηλαδή μπορούν να γεννήσουν) για πρώτη φορά ή το μέγεθος εκείνο στο οποίο το 50% των ατόμων είναι γεννητικά ώριμα.

Γιατί είναι σημαντικό το μήκος πρώτης γεννητικής ωρίμασης;

Το μήκος πρώτης γεννητικής ωρίμασης είναι καθοριστικό για τη διαχείριση της αλιείας, καθώς ένας οργανισμός πρέπει να έχει αναπαραχθεί τουλάχιστον μια φορά πριν αλιευτεί, έτσι ώστε να διασφαλιστεί με τον ελάχιστο τρόπο η αντικατάσταση του ατόμου από τους απογόνους. Αυτό σημαίνει ότι το μήκος σύλληψης θα πρέπει να είναι μεγαλύτερο από το μήκος πρώτης αναπαραγωγικής ωρίμανσης. Επίσης, το μήκος αυτό, σε συνδυασμό με το εύρος μηκών ενός είδους που συλλαμβάνονται από ένα συγκεκριμένο αλιευτικό εργαλείο, μπορεί να καθορίσει το άνοιγμα ματιού του εργαλείου και έτσι την επιλεκτικότητά του.

Τα θαλασσινά αποτελούν σημαντικό μέρος της μεσογειακής διατροφής, προσφέροντας υψηλής ποιότητας πρωτεΐνες, ω-3 λιπαρά οξέα και απαραίτητα ιχνοστοιχεία. Ωστόσο, η πιθανή παρουσία βαρέων μετάλλων όπως αρσενικό (As), κάδμιο (Cd), μόλυβδος (Pb) και υδράργυρος (Hg) προκαλεί ανησυχία στους καταναλωτές, καθώς η υπερβολική συσσώρευσή τους μπορεί να είναι επικίνδυνη για την υγεία.

Τα βαρέα μέταλλα εισέρχονται στο θαλάσσιο περιβάλλον κυρίως λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων — βιομηχανικών αποβλήτων, γεωργικών λιπασμάτων και αστικών λυμάτων. Συσσωρεύονται στους θαλάσσιους οργανισμούς, ιδίως σε ψάρια βενθικά (που ζουν και τρέφονται κοντά στον βυθό) ή θηρευτές που βρίσκονται ψηλά στην τροφική αλυσίδα.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), τα ανώτατα επιτρεπτά όρια πρόσληψης είναι: As 0,3–8 μg/kg/ημέρα, Cd 2,5 μg/kg/εβδομάδα, Pb 25 μg/kg/εβδομάδα και Hg 5 μg/kg/εβδομάδα. Για έναν ενήλικα 60 κιλών, οι ποσότητες αυτές σπανίως ξεπερνιούνται μέσω της κατανάλωσης θαλασσινών.

Μελέτες δείχνουν ότι τα θαλασσινά από τη Μεσόγειο περιέχουν συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων κάτω από τα όρια ασφαλείας. Υψηλότερες τιμές έχουν εντοπιστεί μόνο σε ψάρια από έντονα ρυπασμένες περιοχές (π.χ. κόλπος Ελευσίνας) ή σε μεγάλους θηρευτές όπως τόνος και ξιφίας, χωρίς όμως να αφορά τα ελληνικά αλιεύματα.

Τα προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας (τσιπούρα, λαβράκι, σολομός, γαρίδες) εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα μετάλλων, καθώς εκτρέφονται υπό ελεγχόμενες συνθήκες. Αντίστοιχα, εκτρεφόμενα ή αλιευμένα όστρακα από ελεγχόμενες περιοχές θεωρούνται ασφαλή για κατανάλωση.

Οι καταναλωτές καλό είναι να προτιμούν προϊόντα γνωστής προέλευσης, να διατηρούν ποικιλία στη διατροφή τους και να περιορίζουν την κατανάλωση μεγάλων θηρευτών (είδη που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας όπως καρχαρίας, ξιφίας, τόνος κ.τ.λ.) ιδιαίτερα οι εγκυμονούσες και τα παιδιά.

Συμπερασματικά, η κατανάλωση θαλασσινών είναι ασφαλής και ωφέλιμη, αρκεί να τηρούνται βασικοί κανόνες επιλογής και ποικιλίας.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία: Barchiesi et al. (2020); Copat, Conti, Fallico, Sciacca, and Ferrante (2015); Kuplulu, Cil, Korkmaz,
Aykut, and Ozansoy (2018); Renieri et al. (2014); Sofoulaki et al. (2022); Squadrone et al. (2016)

Παρακάτω θα βρείτε 5 +2 τρόπους για να καταλάβετε εύκολα ότι το ψάρι που θα καταναλώσετε είναι φρέσκο:

1. Τα μάτια: Η εικόνα του ματιού είναι μία ένδειξη της φρεσκότητας του ψαριού. Συγκεκριμένα το χαρακτηριστικό κυρτό σχήμα στο μάτι, η διαυγής ίριδα του ματιού και η μαύρη (συνήθως) κόρη είναι η εικόνα που εμφανίζει ένα φρέσκο ψάρι. Πολύς κόσμος πιστεύει ότι αν δει ένα ψάρι με θολή ίριδα, τότε αυτό δεν είναι φρέσκο. Η θολότητα της ίριδας όμως δεν είναι αρκετή από μόνη της για να μας πει αν το ψάρι μας είναι φρέσκο. Και αυτό συμβαίνει διότι πολλές φορές ένα φρέσκο ψάρι όταν έρχεται σε άμεση επαφή με τον πάγο και ο πάγος ακουμπάει το μάτι του, αυτό προκαλεί «έγκαυμα» και το μάτι θολώνει – χωρίς όμως αυτό να οφείλεται στο ότι έχει χαθεί η φρεσκότητα. Όταν το ψάρι χάνει τη φρεσκότητά του το μάτι βυθίζεται μέσα στην κόγχη του, η ίριδα θολώνει και η κόρη γίνεται γκρι ή άσπρη. Τι μπορώ να κάνω για να ξέρω αν είναι φρέσκο; Θα πρέπει να προσέξω όχι μόνο αν το μάτι είναι θολό ή όχι, αλλά και το σχήμα του, αν δηλαδή είναι κυρτό (στέκεται ψηλά) ή αν είναι βυθισμένο. Σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση το ψάρι είναι λιγότερο φρέσκο.
2. Τα βράγχια: Τα βράγχια στο φρέσκο ψάρι έχουν ζωηρό κόκκινο χρώμα και είναι λαμπερά. Τα μπαγιάτικα ψάρια έχουν βράγχια αποχρωματισμένα, θαμπά και κιτρινωπά ή καφετή στην όψη.
3. Η υφή: Θα πρέπει τα λέπια να μην αποκολλούνται. Το δέρμα του φρέσκου ψαριού έχει ζωντανό και λαμπερό ομοιόμορφο χρώμα. Η βλέννα που έχει πάνω του δεν πρέπει να είναι πηχτή, αντιθέτως χρειάζεται να είναι διάφανη / διαυγής. Ο αποχρωματισμός του δέρματος (συνήθως κιτρινίζει η περιοχή της κοιλιά) είναι χαρακτηριστικό μπαγιάτικου ψαριού.
4. Η σάρκα: Τα ψάρια θεωρούνται φρέσκα όταν η σάρκα τους είναι σφιχτή. Για να το διαπιστώσουμε ασκούμε πίεση στη σάρκα του ψαριού. Αν το ψάρι μπαγιατεύει η πίεση με το δάχτυλο αφήνει αποτύπωμα.
5. Η μυρωδιά: Αν η μυρωδιά του ψαριού είναι πολύ έντονη ή πολύ βαριά και άσχημη, τότε είναι αλλοιωμένη και δεν πρέπει να καταναλωθεί. Όταν ένα ψάρι μπαγιατεύει χάνεται η μυρωδιά της φρέσκιας θάλασσας και γίνεται αρχικά ουδέτερη και στη συνέχεια δυσάρεστη.

Σε ό,τι αφορά τα μαλάκια (μύδια, στρείδια, κυδώνια, γυαλιστερές), πρέπει να τα προμηθευόμαστε ζωντανά. Το καταλαβαίνουμε από το χαρακτηριστικό άνοιγμα και κλείσιμο των θυρίδων τους. Για τα καρκινοειδή (γαρίδες, καραβίδες, αστακοί κλπ), καταλαβαίνουμε αν έχουν αλλοιωθεί με την παρατήρηση του χρώματός τους. Όταν αλλοιώνονται, το χρώμα των μυών γίνεται καστανό, ως αποτέλεσμα των αζωτούχων ενώσεων που εκκρίνει η αλλοιωμένη σάρκα.

Οι καρχαρίες αποτελούν οργανισμούς ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας, καθώς είναι κορυφαίοι θηρευτές (βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας) και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ανήκουν στους χονδριχθύες και δύο από τις σημαντικότερες διαφορές τους σε σχέση με τους οστεϊχθύες (ψάρια) είναι ότι ο σκελετός τους αποτελείται από χόνδρο και όχι από οστά, καθώς και ότι στερούνται νηκτικής κύστης (εσωτερικό όργανο που ρυθμίζει τη πλευστότητα στο νερό).

Λόγω της οικολογικής τους σημασίας, τα περισσότερα είδη καρχαριών που απαντώνται στη Μεσόγειο Θάλασσα και, κατ’ επέκταση, στις ελληνικές θάλασσες προστατεύονται από την ελληνική και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς και από διεθνείς συμβάσεις, γεγονός που καθιστά την αλιεία τους απαγορευμένη ή αυστηρά περιορισμένη.

Πολλές φορές στις ψαραγορές πωλούνται παράνομα είδη προστατευόμενων καρχαριών. Τα περιστατικά αυτά είναι πιο συχνά στις περιπτώσεις όπου πωλούνται καρχαρίες χωρίς το δέρμα και σε φέτες, όπου η αναγνώριση των ειδών δεν μπορεί να δυνατή.

Για τα παραπάνω, προτείνεται η αποφυγή κατανάλωσης καρχαριοειδών.

Η συνιστώμενη παροχή πρώτων βοηθειών για τα τσιμπήματα είναι αφαίρεση αγκαθιών που μπορεί να έχουν καρφωθεί στο δέρμα του θύματος με τη χρήση τσιμπίδας, απολύμανση της περιοχής και άμεση βύθιση της πληγείσας περιοχής σε πολύ ζεστό νερό (όσο πιο ζεστό μπορεί να αντέξει αυτός που έχει τσιμπηθεί) για 30 με 90 λεπτά.

Καθώς το δηλητήριο είναι πρωτεϊνικής φύσης, η θερμότητα εξουδετερώνει την ισχύ του. Επίσης, καλό είναι το θύμα να πάρει αντι-ισταμινικά και ισχυρά παυσίπονα φάρμακα και να εξετάζεται για συμπτώματα αλλεργικής αντίδρασης και σοκ. Αν και ο πόνος είναι πολύ έντονος, δεν είναι γνωστές μέχρι σήμερα περιπτώσεις θανάτου άμεσα από τσιμπήματα, αλλά από αλλεργικές αντιδράσεις στο δηλητήριο που δεν αντιμετωπίστηκαν ιατρικά. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να συμβουλευόμαστε τον/τη γιατρό μας!

Παράσιτα/σκουλήκια (νηματώδη της οικογένειας Anisakidae) μπορεί να εντοπιστούν στα όργανα των ψαριών αλλά και στους μυς τους, σε μικρότερο ποσοστό. Συνηθέστερα τα παράσιτα αυτά παρατηρούνται σε άγρια ψάρια (πχ. μπακαλιάρος), ενώ σε ψάρια εκτροφής είναι εξαιρετικά σπάνια να βρεθούν. Οι μολύνσεις από τα συγκεκριμένα παράσιτα σχετίζονται με την κατανάλωση ωμών, καπνιστών και μαριναρισμένων ψαριών μολυσμένα με προνύμφες του παρασίτου, όπως για παράδειγμα το sushi και sashimi, οι αλίπαστες σαρδέλες και οι ξιδάτες αντζούγιες.

Ο καταναλωτής και η καταναλώτρια είναι απολύτως ασφαλής, φυσικά όταν μαγειρεύει επαρκώς το ψάρι καθώς οι διαδικασίες μαγειρέματος αναμφίβολα απαλλάσσουν το τρόφιμο από τα παράσιτα. Φυσικά και τα ωμά ψάρια θεωρούνται ασφαλή για κατανάλωση μετά από κατάψυξη σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από τους – 20 °C για 24 ώρες, ενώ παρόμοιοι χειρισμοί απαιτούνται και για επεξεργασμένα αλιεύματα που δεν θα μαγειρευτούν. Μάλιστα υπάρχει σχετική Ευρωπαϊκή νομοθεσία που εφαρμόζεται στη χώρα μας και επιβάλλει στις εταιρίες που παρασκευάζουν/σερβίρουν sushi (και παρόμοια τρόφιμα) την κατάψυξη σε αυτές τις συνθήκες.

Tα ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας αποτελούν πλέον βασικό μέρος της διατροφής μας και είναι απολύτως ασφαλή χάρη στους αυστηρούς ελέγχους και τις σύγχρονες μεθόδους εκτροφής. Στην παραγωγή τους εφαρμόζονται πρακτικές πρόληψης και φροντίδας που εξασφαλίζουν την υγεία των ψαριών. Χρησιμοποιούνται κυρίως εμβόλια και ενισχυτικά του ανοσοποιητικού, ώστε να αποφεύγεται η ανάγκη για φαρμακευτικές θεραπείες. Η χρήση αντιβιοτικών περιορίζεται σε ελάχιστες, απολύτως αναγκαίες περιπτώσεις και πάντα υπό την καθοδήγηση ειδικών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για τη χρήση φαρμάκων στα εκτρεφόμενα ψάρια. Αυτοί περιλαμβάνουν τα Ανώτατα Όρια Καταλοίπων (MRL) – δηλαδή το μέγιστο επιτρεπτό επίπεδο υπολειμμάτων – και τον Χρόνο Αποδρομής, δηλαδή το διάστημα που πρέπει να περάσει μετά από θεραπεία πριν το ψάρι καταναλωθεί. Στην Ελλάδα, οι ήπιες θερμοκρασίες των νερών συμβάλλουν στην ταχύτερη αποβολή των καταλοίπων, ενισχύοντας περαιτέρω την ασφάλεια.

Τα ψάρια ελέγχονται συστηματικά από ελληνικές και διεθνείς αρχές· μάλιστα, περίπου το 80% της ελληνικής παραγωγής εξάγεται. Στις εξετάσεις επιβεβαιώνεται ότι τηρούνται τα προβλεπόμενα όρια ασφαλείας. Οι τροφές τους (ιχθυοτροφές) παρασκευάζονται όπως και τα ανθρώπινα σνακ και είναι πλήρως ελεγμένες, απαλλαγμένες από τοξίνες ή βλαβερούς μικροοργανισμούς. Παρέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και συμβάλλουν στην υγεία και ανάπτυξη των ψαριών.

Παρότι ο υψηλός συνωστισμός μπορεί να επηρεάσει τη σύσταση των ψαριών, οι σύγχρονες πρακτικές εκτροφής (ελεγχόμενη βιομάζα, σωστή διατροφή, πρόληψη ασθενειών) εξασφαλίζουν υψηλή ποιότητα και θρεπτική αξία.

Τα ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας ή βιολογικής ιχθυοκαλλιέργειας που προέρχονται από πιστοποιημένες μονάδες είναι ασφαλή, ποιοτικά και θρεπτικά. Οι κανονισμοί και οι συνεχείς έλεγχοι διασφαλίζουν την υγεία των ψαριών και την προστασία του καταναλωτή.

Ενδεικτική βιβλιογραφία: Aibinu, Smooker, and Lopata (2019); Serracca et al. (2014); Rigos et al. (2021); Sfakianakis et al. (2006); Valero and Cuesta (2023)

Οι υδατοκαλλιέργειες (θαλάσσιες και εσωτερικών υδάτων), σε παγκόσμιο επίπεδο πέρα από τα άμεσα οφέλη τους στην παραγωγή τροφίμων, και γενικά στο κοινωνικό και οικονομικό σκέλος έχουν και σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στους φυσικούς πληθυσμούς υδρόβιων οργανισμών. Πιο αναλυτικά:

• Προκαλούν υποβάθμιση/καταστροφή ιδιαίτερα σημαντικών ενδιαιτημάτων φυσικών ενδιαιτημάτων, όπως λιβάδια Ποσειδωνίας, μαγγρόβια δάση και υγρότοποι
• Έχουν επιπτώσεις στην τροφική αλυσίδα καθώς οι ιχθυοτροφές αποτελούνται (ένα ποσοστό τους) από άγριους πληθυσμούς (ακόμα και από γόνο), είτε μικρά πελαγικά ψάρια είτε μη εμπορικά παρεμπίπτοντα αλιεύματα
• Προκαλούν εισαγωγή ξενικών ειδών με κίνδυνο διαφυγής των ειδών που μπορεί να προκαλέσει υβριδισμό και γενετική αλλοίωση άγριων πληθυσμών και κίνδυνο εξάπλωσης ασθενειών από τις μονάδες στους φυσικούς πληθυσμούς
• Προκαλούν ρύπανση, ειδικά σε ρηχές και κλειστές περιοχές όπου τα υπολείμματα τροφής συσσωρεύονται αλλά και απορρόφηση θρεπτικών είναι περιορισμένη προκαλώντας:
  • Ευτροφισμό
  • Υποβάθμιση ποιότητας νερού
  • Αλλαγές στις βιοκοινότητες των βενθικών οργανισμών
  • Πλαστικά και μικροπλαστικά

Ενδεικτική βιβλιογραφία: Βουλτσιάδου, Ε., Αμπατζόπουλος, Ι. Θ., Αντωνοπούλου, Ε., Γκάνιας, Κ., Γκέλης, Σπ., Στάικου, Αλ. & Τριανταφυλλίδης, Αλ., 2015. Υδατοκαλλιέργειες: Οργανισμοί, συστήματα παραγωγής, προοπτικές. Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράματα και Βοηθήματα.