ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ
Στην καθημερινότητά μας ακούμε συχνά τη φράση «οι αριθμοί δεν λένε πάντα την αλήθεια». Σε συνδυασμό, όμως, με τη ρήση «μέτρον ἄριστον» του Κλεόβουλου του Λίνδιου, ενός από τους Επτά Σοφούς της αρχαίας Ελλάδας, οι αριθμοί αποκτούν ουσιαστικό νόημα όταν προσεγγίζονται με μέτρο και σωστή ερμηνεία.
Παρακάτω θα βρείτε πίνακες με τα top 10 θαλασσινά είδη ανά κατηγορία θρεπτικής αξίας. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα διατροφικά στοιχεία για όλα τα είδη σε κάθε κατηγορία.
Top 10 Ειδών ανά Διατροφική Αξία
Ενέργεια (Kcal) στα 100 g
1. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 214.20
2. Γοφάρι – 183.90
3. Παλαμίδα – 169.40
4. Σκουμπρί – 166.10
5. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 163.49
6. Σαρδέλα – 154.90
7. Μαυρολοχίας – 152.98
8. Χέλι – 145.20
9. Κολιός – 144.60
10. Ροφός – 140.50
Δεδομένα για 101 είδη
Πρωτεΐνες (g) στα 100 g
1. Κιτρινόπτερος τόνος – 23.50
2. Ντάσκα – 23.10
3. Τόνος – 23.00
4. Σαρδελόγαυρος – 23
5. Ξιφίας – 22.90
6. Ρίκι – 22.40
7. Χελιδονόψαρο – 22.30
8. Κολιός – 22.20
9. Μαγιάτικο – 21.90
10. Μυλοκόπι – 21.70
Δεδομένα για 101 είδη
Λίπος (g) στα 100 g
1. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 15.00
2. Γοφάρι – 12.30
3. Σκουμπρί – 9.70
4. Παλαμίδα – 9.40
5. Σαρδέλα – 9.30
6. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 8.90
7. Χέλι – 8.00
8. Μαυρολοχίας – 7.62
9. Ροφός – 6.90
10. Μπαρμπούνι – 6.90
Δεδομένα για 100 είδη
Kορεσμένα λιπαρά(g) στα 100 g
1. Παλαμίδα – 4.80
2. Γοφάρι – 4.00
3. Σκουμπρί – 3.65
4. Σουπιά Ινδίας – 3.40
5. Χέλι – 3.30
6. Φρίσσα – 3.15
7. Μπαρμπούνι – 2.85
8. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 2.50
9. Σαρδέλα – 2.42
10. Λαβράκι – 2.32
Δεδομένα για 94 είδη
Ωμέγα-6 (g) στα 100 g
1. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 2.50
2. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 1.30
3. Λαβράκι υδατοκαλλιέργειας – 1.00
4. Χέλι – 0.70
5. Κέφαλος – 0.50
6. Κρανιός – 0.40
7. Γαρίδα Vannamei – 0.40
8. Σκουμπρί – 0.36
9. Μπαρμπούνι – 0.31
10. Γοφάρι – 0.30
Δεδομένα για 86 είδη
Ωμέγα-3 (g) στα 100 g
1. Σκουμπρί – 2.79
2. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 2.40
3. Φρίσσα – 2.19
4. Γοφάρι – 2.10
5. Σαρδέλα – 1.99
6. Θράψαλο Ειρηνικού – 1.90
7. Ντάσκα – 1.60
8. Μπαρμπούνι – 1.52
9. Καλαμάρι – 1.40
10. Γαύρος – 1.26
Δεδομένα για 94 είδη
DHA+EPA (mg) στα 100 g
1. Σκουμπρί- 2483
2. Φρίσσα – 2021
3. Γοφάρι – 1925
4. Θράψαλο Ειρηνικού – 1896
5. Σαρδέλα – 1790
6. Ντάσκα – 1384
7. Καλαμάρι – 1339
8. Μπαρμπούνι – 1306
9. Σολωμός υδατοκαλλιέργειας – 1290
10. Γαύρος – 1209
Δεδομένα για 88 είδη
Χοληστερόλη (mg) στα 100 g
1. Μπακαλιάρος Αργεντινής – 339.00
2. Χταπόδι – 250.00
3. Καλαμάρι Παταγονίας – 239.00
4. Αχινός – 187.50
5. Γαρίδα – 144.29
6. Γάμπαρη – 119.00
7. Χταπόδι Μεξικού – 115.00
8. Κολιός – 105.78
9. Μπακαλιάρος ελληνικός – 97.81
10. Παλαμίδα – 81.00
Δεδομένα για 38 είδη
Ασβέστιο (Ca) (mg) στα 100 g
1. Ρίκι – 199.00
2. Χελιδονόψαρο – 185.00
3. Γκριζοσάφριδο – 184.00
4. Γαύρος – 170.00
5. Θράψαλο Αργεντινής – 126.00
6. Θράψαλο Νέας Ζηλανδίας – 126.00
7. Φρίσσα – 120.50
8. Kαραβίδα – 120.00
9. Μπλε καβούρι – 119.66
10. Μαρίδα – 115
Δεδομένα για 67 είδη
Φωσφόρος (P) (mg) στα 100 g
1. Σφυρίδα – 1973.00
2. Κέφαλος – 892.00
3. Ρίκι – 755.60
4. Γόπα- 695.60
5. Λαβράκι υδατοκαλλιέργειας – 375.00
6. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 350.70
7. Λούτσος – 257.60
8. Κολιός – 256.50
9. Ξενικός σκάρος – 255.90
10. Γαύρος – 252.00
Δεδομένα για 25 είδη
Σελήνιο (Se) (μg) στα 100 g
1.) Σουπιά Ινδίας – 134.00
2.) Ρίκι – 130.00
3.) Τρομπέτα – 93.70
4.) Παγκάσιους – 85.60
5.) Kαραβίδα – 84.00
6.) Κιτρινόπτερος τόνος – 82.40
7.) Φρίσσα – 72.90
8.) Ντάσκα – 58.40
9.) Κολιός – 58.30
10.) Θράψαλο Νέας Ζηλανδίας – 57.80
Δεδομένα για 68 είδη
Βιταμίνη A (μg) στα 100 g
1. Κοκκινόπυγος αχινός – 1790.00
2. Μαυρολοχίας – 679.00
3. Μπακαλιάρος Σενεγάλης – 260.00
4. Ροφός – 72.00
5. Λαβράκι αλιείας – 70.10
6. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 65.00
7. Λοχίας – 55.90
8. Λαβράκι υδατοκαλλιέργειας – 50.00
9. Σκάρος – 37.50
10. Μαρίδα – 35.40
Δεδομένα για 41 είδη
Βιταμίνη D (μg) στα 100 g
1. Κιτρινόπτερος τόνος – 770.00
2. Ρίκι – 444.10
3. Τσιπούρα υδατοκαλλιέργειας – 8.00
4. Τόνος – 5.50
5. Λαβράκι υδατοκαλλιέργειας – 5.00
6. Kαραβίδα – 0.70
Δεδομένα για 6 είδη
Βιταμίνη E (μg) στα 100 g
1. Κοκκινόπυγος αχινός – 23470
2. Λοχίας – 4738
3. Γαύρος – 4053
4. Μουρμούρα – 3383
5. Γλώσσα – 3300
6. Γόπα – 3270
7. Σαργός – 2983
8. Μπαρμπούνι – 2715
9. Τσιπούρα – 2586
10. Χριστόψαρο – 2520
Δεδομένα για 27 είδη
Σύγκριση αλιευμάτων με άλλες ομάδες τροφίμων
Τα τελευταία χρόνια, δίνεται ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή στον αντίκτυπο που έχει η διατροφή στην υγεία του πλανήτη. Οι διατροφικές επιλογές επηρεάζουν την παραγωγή, τη μεταφορά και την εμπορία τροφίμων, συμβάλλοντας στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Η γεωργία και τα συστήματα τροφίμων ευθύνονται για περίπου το 20–30% των παγκόσμιων εκπομπών αυτών των αερίων. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή επιδρά αρνητικά στην παραγωγή τροφίμων, μειώνοντας τη βιοποικιλότητα και την περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά. Με την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, που αναμένεται να φτάσει τα 10 δισεκατομμύρια έως το 2050, οι περιβαλλοντικές πιέσεις θα ενταθούν.
Δεδομένου ότι τα διάφορα τρόφιμα διαφέρουν ως προς τον περιβαλλοντικό τους αντίκτυπο, τα διατροφικά πρότυπα αποκτούν σημασία τόσο για την υγεία όσο και για τη βιωσιμότητα. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζουν τη Βιώσιμη Υγιεινή Διατροφή ως θρεπτική, περιβαλλοντικά φιλική, οικονομικά προσιτή και πολιτισμικά προσαρμόσιμη.
Η Μεσογειακή διατροφή, που μοιράζεται αυτά τα χαρακτηριστικά, συνδέεται με χαμηλή κατανάλωση ζωικών προϊόντων και προάγει τη βιοποικιλότητα και την τοπική πολιτιστική κληρονομιά. Είναι από τα πιο μελετημένα πρότυπα, αναγνωρισμένη για τα οφέλη της στην καρδιαγγειακή υγεία και την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων, με έμφαση στην κατανάλωση φυτικών προϊόντων, ελαιόλαδου, ψαριών/θαλασσινών και στη διατήρηση ενός ευρύτερα υγιεινού τρόπου ζωής.
Τα ψάρια και τα θαλασσινά, όπως προκύπτει και παραπάνω, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Μεσογειακής διατροφής και συνιστάται η ποικιλία στην κατανάλωση (λιπαρά ψάρια, άπαχα ψάρια και οστρακοειδή), ανάλογα με τη διαθεσιμότητα σε τοπικό επίπεδο και τις γαστρονομικές παραδόσεις. Τα ψάρια της Μεσογείου, εκτός από σημαντικές πηγές πρωτεϊνών, είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα για τα οποία έχει αναφερθεί ότι συμβάλουν στην προαγωγή της υγείας και για αυτό και η συχνότητα κατανάλωσή τους συνίσταται υψηλότερη από τα υπόλοιπα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Τα ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα είναι απαραίτητα πολυακόρεστα λιπαρά που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ανθρώπινης υγείας.
Η επιλογή των αλιευμάτων προς κατανάλωση πρέπει να γίνεται με βάση τις αρχές της βιωσιμότητας , δηλαδή με σεβασμό στο περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψιν την οικολογία των ψαριών και τα αποθέματα των άγριων πληθυσμών τους.
Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως οι κυριότερες ομάδες τροφίμων της Μεσογειακής διατροφής είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά, τα γαλακτοκομικά, τα αλιεύματα, το κόκκινο κρέας (μοσχάρι), το χοιρινό, το κοτόπουλο και οι ξηροί καρποί. Παρακάτω φαίνεται η σύγκριση των ομάδων αυτών με χρωματική διαβάθμιση σε κύρια μάκρο- και μίκρο-θρεπτικά συστατικά.
Κάποια σημαντικά σημεία που προκύπτουν από τα παραπάνω είναι:
- Τα αλιεύματα χαρακτηρίζονται από υψηλή περιεκτικότητα ω-3 λιπαρών οξέων (τα υψηλής και μέσης λιποπεριεκτικότητας είδη), και είναι η μόνη κατηγορία τροφίμων που περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις EPA και DHA.
- Το χοιρινό κρέας διαθέτει τα υψηλότερα επίπεδα κορεσμένων λιπαρών οξέων, και συνολικά κοτόπουλο, μοσχάρι και χοιρινό διαθέτουν τα χαμηλότερα επίπεδα ω-3 λιπαρών από τα υπόλοιπα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
- Τα όσπρια περιέχουν μέτρια επίπεδα πρωτεΐνης αλλά υψηλής ποιότητας όταν συνδυαστούν με δημητριακά, ενώ τα επίπεδα ω-3 λιπαρών οξέων είναι χαμηλά.
- Οι ξηροί καρποί περιέχουν υψηλά επίπεδα ω-6 λιπαρών οξέων και ω-3 λιπαρών οξέων, κυρίως ALA (α-λινολενικό οξύ, 18:3ω-3) και όχι EPA+DHA, συνεπώς η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε ανισορροπία του λόγου ω-3/ω-6.
- Τα δημητριακά διαθέτουν μέτρια επίπεδα πρωτεϊνών και λίπους, που όμως τα επίπεδα ω-3 λιπαρών οξέων είναι χαμηλά.
- Τα γαλακτοκομικά, με εξαίρεση το τυρί, είναι χαμηλά σε πρωτεΐνες και λίπος και κατ’ επέκταση και σε ω-3 λιπαρά οξέα και σίδηρο, αλλά είναι πλούσια σε ασβέστιο.
